Żywienie dla zdrowia

Bezpieczne żywienie to skuteczniejsze leczenie i szybszy powrót do zdrowia.

Bezpieczne i właściwe żywienie odgrywa kluczową rolę w procesie leczenia oraz powrotu do zdrowia. Odpowiednio zbilansowana dieta wspiera poprawę stanu odżywienia pacjentów, ogranicza ryzyko powikłań, może przyspieszyć rekonwalescencję i skrócić czas hospitalizacji, a także pozytywnie wpływa na jakość życia.

Aktualnie stosowane jadłospisy

Rodzaje diet stosowanych w ośrodku TUKAN :

Żywienie stanowi integralny element procesu terapeutycznego. Odpowiednio dobrana dieta wspiera leczenie, przyspiesza rekonwalescencję oraz pomaga w utrzymaniu stabilnego stanu zdrowia pacjentów. Prawidłowe odżywianie ma istotny wpływ na efektywność terapii, poprawę samopoczucia oraz ograniczenie ryzyka powikłań.
Pacjenci hospitalizowani w naszym Ośrodku TUKAN mają zapewnione całodzienne wyżywienie obejmujące od 3 do 6 posiłków dziennie, w zależności od zaleconej diety. Do dyspozycji pozostaje kilka rodzajów diet dostosowanych do stanu klinicznego.

Posiłki dostarczane są na oddziały według ustalonego harmonogramu:

śniadanie + drugie śniadanie w godzinach 7:30–8:30,
obiad + podwieczorek w godzinach 12:00–13:00,
kolacja + posiłek nocny w godzinach 17:00–18:00,

Pacjenci nowo przyjęci żywieni są zgodnie z obowiązującą organizacją pracy kuchni i oddziałów. Zapotrzebowanie na obiady i kolejne posiłki wraz ze wskazaniem odpowiedniej diety zgłaszane jest do godziny 9:30, wówczas pacjent otrzymuje obiad oraz następne zaplanowane posiłki. Zapotrzebowanie na kolację dla nowo przyjętych pacjentów zgłaszane jest do godziny 13:30.
Dieta wymagająca leczenia dietetycznego ustalana jest indywidualnie przez lekarza prowadzącego i dietetyka, w zależności od rozpoznania, stanu klinicznego oraz potrzeb pacjenta.
Posiłki dla pacjentów przygotowywane są przez zewnętrzną firmę cateringową specjalizującą się w żywieniu zbiorowym w podmiotach leczniczych. Produkcja odbywa się zgodnie z obowiązującymi normami sanitarnymi oraz systemem Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP). Dania porcjowane są indywidualnie do jednorazowych opakowań, a następnie transportowane w odpowiednich warunkach do poszczególnych oddziałów.
W celu sprawnej organizacji wydawania posiłków prosimy pacjentów o przebywanie w salach chorych w ustalonych porach ich podawania. Posiłki spożywane są w salach chorych, a komfort podczas jedzenia zapewniają stoliki przyłóżkowe. Pacjentom wymagającym wsparcia w spożywaniu posiłków zapewniana jest pomoc wykwalifikowanego personelu medycznego.

Zasady żywienia oparte są na aktualnych rekomendacjach instytucji zajmujących się zdrowiem publicznym, w tym Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB oraz World Health Organization, i mają na celu wspieranie procesu leczenia, poprawę samopoczucia pacjentów oraz długofalowe kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych.

Dieta podstawowa

Dieta podstawowa stosowana w placówce rehabilitacyjnej stanowi model żywienia przeznaczony dla osób dorosłych bez konieczności wprowadzania specjalistycznych eliminacji pokarmowych. Jej celem jest zapewnienie pełnego pokrycia zapotrzebowania energetycznego oraz dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych, wspierających proces rekonwalescencji, regenerację tkanek oraz ogólną poprawę stanu zdrowia. Jadłospis obejmuje trzy pełnowartościowe posiłki dziennie, rozplanowane w sposób zapewniający równomierne dostarczanie energii w ciągu dnia oraz utrzymanie stabilnego poziomu glukozy we krwi.

Posiłki rozplanowane są w regularnych odstępach czasu, od około czterech do pięciu godzin. Regularność żywienia wpływa korzystnie na metabolizm, sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz poprawia komfort trawienny. Każdy posiłek zawiera źródło pełnowartościowego białka, węglowodanów złożonych oraz warzyw lub owoców, co pozwala na uzyskanie odpowiedniej wartości odżywczej i uczucia sytości.
W procesie przygotowywania potraw stosowane są techniki kulinarne pozwalające zachować jak najwyższą wartość odżywczą produktów oraz ich dobrą przyswajalność. Preferowane są metody takie jak gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez wcześniejszego obsmażania, pieczenie w rękawie, folii lub naczyniu żaroodpornym oraz grillowanie bez dodatku tłuszczu. Dopuszczalne jest również krótkie smażenie na niewielkiej ilości tłuszczów roślinnych o korzystnym profilu kwasów tłuszczowych, takich jak oliwa z oliwek czy olej rzepakowy. Ograniczane są potrawy smażone w głębokim tłuszczu, panierowane oraz wysoko przetworzone.
Podstawę diety stanowią produkty o wysokiej wartości odżywczej. Wybierane są pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak pieczywo razowe, kasze, ryż brązowy, płatki owsiane czy makarony pełnoziarniste. Produkty te dostarczają błonnika pokarmowego, który wspiera pracę przewodu pokarmowego oraz korzystnie wpływa na gospodarkę węglowodanową. Warzywa i/lub owoce obecne są w każdym głównym posiłku. Wybierane są produkty sezonowe i jak najmniej przetworzone.
Istotnym elementem diety są źródła pełnowartościowego białka, niezbędnego w procesie regeneracji organizmu, szczególnie w warunkach rehabilitacji. W jadłospisie regularnie pojawiają się chude gatunki mięsa, ryby, jaja, fermentowane produkty mleczne oraz nasiona roślin strączkowych. Odpowiednia podaż białka wspiera odbudowę tkanek, utrzymanie masy mięśniowej oraz prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
W zakresie tłuszczów, przewagę stanowią tłuszcze roślinne, w tym oliwy z oliwek i oleju rzepakowego, a także umiarkowane spożycie orzechów, pestek i nasion. Ograniczeniu podlegają tłuszcze trans oraz produkty wysoko-przetworzone. Ważnym elementem jest również odpowiednie nawodnienie organizmu. Wprowadzone są napoje do posiłku oraz pacjenci są edukowani, aby codziennie spożywali około 1,5-2 litrów płynów, głównie w postaci wody, ewentualnie niesłodzonych herbat i naparów ziołowych.

Dieta lekkostrawna

Dieta lekkostrawna stosowana w placówce rehabilitacyjnej stanowi model żywienia przeznaczony dla osób wymagających odciążenia przewodu pokarmowego, w szczególności w okresie rekonwalescencji po zabiegach operacyjnych, w chorobach układu pokarmowego, stanach zapalnych oraz w sytuacjach obniżonej tolerancji pokarmowej. Jej celem jest zapewnienie pełnego pokrycia zapotrzebowania energetycznego oraz dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych przy jednoczesnym ograniczeniu produktów i technik kulinarnych mogących powodować dolegliwości trawienne. Jadłospis obejmuje trzy pełnowartościowe posiłki dziennie, dostosowane pod względem objętości i konsystencji do możliwości trawiennych pacjentów.
Posiłki rozplanowane są w regularnych odstępach czasu, od około czterech do pięciu godzin. Regularność żywienia sprzyja prawidłowej pracy przewodu pokarmowego, zmniejsza ryzyko dolegliwości trawiennych oraz wspiera proces regeneracji organizmu. Posiłki mają umiarkowaną objętość, a pacjenci zachęcani są do ich spożywania w spokojnej atmosferze oraz dokładnego przeżuwania pokarmów. Każdy posiłek zawiera źródło pełnowartościowego białka, łatwostrawnych węglowodanów oraz odpowiednio przygotowanych warzyw lub owoców.
W procesie przygotowywania potraw stosowane są techniki kulinarne pozwalające na zwiększenie strawności posiłków oraz ograniczenie podrażnienia przewodu pokarmowego. Preferowane są metody takie jak gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez wcześniejszego obsmażania oraz pieczenie w rękawie, folii lub naczyniu żaroodpornym. Produkty podawane są w formie miękkiej, rozdrobnionej, a w razie potrzeby przetartej. Eliminacji podlegają potrawy smażone w głębokim tłuszczu, grillowane w wysokiej temperaturze, panierowane, ciężkostrawne oraz silnie przyprawione.
Podstawę diety stanowią produkty o wysokiej wartości odżywczej i dobrej tolerancji. Wybierane są drobne kasze, biały ryż, delikatne makarony oraz jasne pieczywo, szczególnie w okresie nasilenia dolegliwości. Warzywa podawane są głównie w formie gotowanej, bez skórki i pestek. Najczęściej wykorzystywane są marchew, dynia, cukinia, ziemniaki czy buraki. Przeważają owoce serwowane w formie obranej, gotowanej lub pieczonej, na przykład jako musy lub przeciery. Ograniczeniu podlega spożycie surowych warzyw wzdymających oraz produktów bogatych w błonnik nierozpuszczalny.
Istotnym elementem diety są lekkostrawne źródła pełnowartościowego białka, niezbędnego w procesie regeneracji organizmu. W jadłospisie regularnie pojawiają się chude gatunki mięsa, takie jak drób bez skóry czy cielęcina, chude ryby, jaja w formie gotowanej na miękko lub jako delikatne omlety, a także fermentowane produkty mleczne o dobrej tolerancji. Eliminacji podlegają tłuste mięsa, wędliny wysoko-przetworzone, sery dojrzewające oraz nasiona roślin strączkowych w okresie zaostrzenia objawów.
W zakresie tłuszczów stosowane są umiarkowane ilości tłuszczów roślinnych, dodawanych głównie do gotowych potraw. Ograniczane są tłuszcze ciężkostrawne oraz potrawy zawierające duże ilości tłuszczu. Ważnym elementem jest również odpowiednie nawodnienie organizmu. Wprowadzone są napoje do posiłków, a pacjenci edukowani są w zakresie codziennego spożycia około 1,5-2 litrów płynów, głównie w postaci wody niegazowanej, ewentualnie słabych herbat i naparów ziołowych. Niewskazane są napoje gazowane lub bardzo mocna kawa.

Dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów (cukrzycowa)

Dieta cukrzycowa stosowana w placówce rehabilitacyjnej stanowi model żywienia przeznaczony dla pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, w szczególności z cukrzycą typu 2, cukrzycą typu 1 oraz stanem przedcukrzycowym. Jej celem jest utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, zapobieganie gwałtownym wahaniom glikemii oraz wsparcie procesu leczenia i rehabilitacji. Odpowiednio zbilansowane żywienie stanowi istotny element terapii i wpływa na poprawę ogólnego stanu zdrowia oraz zmniejszenie ryzyka powikłań metabolicznych.

Jadłospis obejmuje sześć posiłków dziennie: śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolację oraz posiłek nocny. Taki rozkład żywienia pozwala na równomierne rozłożenie podaży węglowodanów w ciągu dnia, ograniczenie wahań glukozy we krwi oraz zapobieganie epizodom hipoglikemii, szczególnie u pacjentów stosujących insulinoterapię. Posiłki spożywane są w regularnych odstępach czasu, co około 2,5-3,5 godziny. Każdy posiłek zawiera kontrolowaną ilość węglowodanów, dostosowaną do zapotrzebowania energetycznego pacjenta oraz zaleceń diabetologicznych. Preferowane są węglowodany złożone o niskim lub umiarkowanym indeksie glikemicznym, które zapewniają stopniowy wzrost poziomu glukozy we krwi. Ograniczeniu podlegają cukry proste, słodycze, słodzone napoje oraz produkty wysoko-przetworzone. Istotne znaczenie ma również odpowiednia zawartość błonnika pokarmowego, który spowalnia wchłanianie glukozy i wspiera kontrolę glikemii.
W procesie przygotowywania potraw stosowane są techniki kulinarne sprzyjające utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy oraz ogólnemu zdrowiu metabolicznemu. Preferowane są metody takie jak gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez wcześniejszego obsmażania, pieczenie w rękawie lub naczyniu żaroodpornym. Ograniczane są potrawy smażone w głębokim tłuszczu oraz dania o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych i trans, które mogą zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Podstawę diety stanowią produkty o wysokiej wartości odżywczej i niskim stopniu przetworzenia. Wybierane są pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak pieczywo razowe, kasze, ryż brązowy czy makarony pełnoziarniste, w ilościach dostosowanych do planu żywieniowego. Warzywa obecne są w każdym głównym posiłku, natomiast owoce podawane są w kontrolowanych porcjach.
Istotnym elementem diety są źródła pełnowartościowego białka, które wspierają utrzymanie masy mięśniowej oraz wpływają korzystnie na uczucie sytości. W jadłospisie regularnie pojawiają się chude gatunki mięsa, ryby, jaja, fermentowane produkty mleczne oraz nasiona roślin strączkowych, jeśli są dobrze tolerowane. W zakresie tłuszczów przewagę stanowią tłuszcze roślinne, w tym oliwa z oliwek i olej rzepakowy, a także umiarkowane ilości orzechów i nasion. Ograniczeniu podlegają tłuszcze nasycone oraz produkty wysoko-przetworzone.
Ważnym elementem postępowania żywieniowego jest również odpowiednie nawodnienie. Zaleca się spożywanie około 1,5–2 litrów płynów dziennie, głównie w postaci wody, niesłodzonych herbat lub naparów ziołowych. Wykluczone są napoje słodzone oraz soki z dodatkiem cukru.

Dieta bez laktozy

Dieta bez laktozy stosowana w placówce rehabilitacyjnej przeznaczona jest dla pacjentów z nietolerancją laktozy, u których spożycie cukru mlecznego powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki. Jej celem jest eliminacja laktozy z jadłospisu przy jednoczesnym zachowaniu pełnowartościowego, zbilansowanego modelu żywienia, wspierającego proces leczenia, regeneracji oraz poprawę ogólnego stanu zdrowia. Jadłospis obejmuje trzy pełnowartościowe posiłki dziennie, zapewniające równomierne dostarczanie energii i składników odżywczych w ciągu dnia.
Posiłki rozplanowane są w regularnych odstępach czasu, od około czterech do pięciu godzin. Regularność sprzyja prawidłowej pracy przewodu pokarmowego oraz stabilizacji poziomu energii. Każdy posiłek zawiera źródło pełnowartościowego białka, węglowodanów złożonych oraz warzyw lub owoców. Eliminacja laktozy nie oznacza eliminacji produktów mlecznych jako grupy, lecz zastąpienie ich odpowiednikami bez-laktozowymi lub innymi źródłami składników odżywczych, w szczególności białka i wapnia.
W procesie przygotowywania potraw stosowane są techniki kulinarne sprzyjające zachowaniu wysokiej wartości odżywczej i dobrej przyswajalności posiłków. Preferowane są metody takie jak gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez wcześniejszego obsmażania, pieczenie w rękawie lub naczyniu żaroodpornym oraz krótkie smażenie na niewielkiej ilości tłuszczów roślinnych. Ograniczeniu podlegają produkty wysoko-przetworzone oraz zawierające ukrytą laktozę, w tym niektóre wyroby cukiernicze, gotowe sosy czy przetworzone wędliny.
Podstawę diety stanowią produkty o wysokiej wartości odżywczej i naturalnym składzie. Wybierane są pełnoziarniste produkty zbożowe, kasze, ryż, makarony oraz pieczywo dobrej jakości. Warzywa i owoce obecne są w każdym głównym posiłku, zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia. Szczególną uwagę zwraca się na dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych w celu identyfikacji dodatku laktozy lub mleka w proszku.
Źródłem białka w diecie są przede wszystkim chude gatunki mięsa, ryby, jaja oraz produkty mleczne bez-laktozowe. W zależności od tolerancji mogą być stosowane fermentowane produkty mleczne bez laktozy, a także napoje roślinne wzbogacane w wapń. Odpowiednia podaż białka jest istotna w procesie regeneracji organizmu oraz utrzymania masy mięśniowej w trakcie rehabilitacji. W zakresie tłuszczów przewagę stanowią tłuszcze roślinne, takie jak oliwa z oliwek i olej rzepakowy, przy jednoczesnym ograniczeniu tłuszczów trans i produktów wysoko przetworzonych.
Ważnym elementem diety jest również zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia oraz witaminy D, które wspierają zdrowie kości i układu mięśniowo-szkieletowego. Źródłem wapnia są produkty mleczne bez laktozy, ryby, wybrane warzywa oraz produkty wzbogacane. Istotne jest także odpowiednie nawodnienie organizmu. Zaleca się spożywanie około 1,5-2 litrów płynów dziennie, głównie w postaci wody, niesłodzonych herbat i naparów ziołowych.

Dieta papkowata

Dieta papkowata stosowana w placówce rehabilitacyjnej przeznaczona jest dla pacjentów wymagających znacznego ułatwienia procesu żucia i połykania, w szczególności po zabiegach operacyjnych w obrębie jamy ustnej, gardła i przełyku, w chorobach neurologicznych, w zaburzeniach połykania (dysfagii) oraz w okresie osłabienia organizmu. Jej celem jest zapewnienie pełnowartościowego, zbilansowanego żywienia przy jednoczesnym dostosowaniu konsystencji potraw do możliwości pacjenta, tak aby spożywanie posiłków było bezpieczne i komfortowe. Jadłospis obejmuje trzy pełnowartościowe posiłki dziennie, odpowiednio rozdrobnione i przygotowane w formie papkowatej.
Posiłki rozplanowane są w regularnych odstępach czasu, od około czterech do pięciu godzin. Regularność żywienia wspiera utrzymanie stabilnego poziomu energii oraz zapobiega nadmiernemu obciążeniu przewodu pokarmowego jednorazowo dużą objętością pokarmu. Posiłki mają umiarkowaną objętość i jednolitą, gładką konsystencję, bez twardych fragmentów, grudek czy elementów wymagających gryzienia. W razie potrzeby stosowane są techniki dodatkowego zagęszczania płynów.
W procesie przygotowywania potraw stosowane są techniki kulinarne umożliwiające uzyskanie odpowiedniej miękkości i struktury. Preferowane jest gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie oraz pieczenie bez tworzenia twardej skórki. Po obróbce termicznej produkty są dokładnie rozdrabniane, miksowane lub przecierane do uzyskania jednolitej, gładkiej masy. Konsystencja potraw dostosowywana jest do indywidualnych możliwości pacjenta. Unika się produktów suchych, kruchych, włóknistych oraz takich, które mogą zwiększać ryzyko zakrztuszenia.
Podstawę diety stanowią produkty o wysokiej wartości odżywczej, które po odpowiednim przygotowaniu zachowują swoje właściwości odżywcze. Wykorzystywane są dobrze ugotowane kasze drobne, ryż, ziemniaki, delikatne makarony oraz pieczywo po odpowiednim namoczeniu i rozdrobnieniu. Warzywa i owoce podawane są w formie gotowanej i dokładnie zmiksowanej. Szczególną uwagę zwraca się na odpowiednią kaloryczność posiłków, aby mimo zmniejszonej objętości dostarczyć organizmowi właściwej ilości energii.
Istotnym elementem diety są pełnowartościowe źródła białka, niezbędne w procesie regeneracji i utrzymania masy mięśniowej. W jadłospisie pojawiają się miękkie, dobrze ugotowane i zmiksowane chude mięsa, ryby bez ości, jaja oraz produkty mleczne o odpowiedniej konsystencji. W razie potrzeby potrawy wzbogacane są dodatkiem produktów zwiększających ich wartość energetyczną i odżywczą, tak aby zapobiegać niedożywieniu.
W zakresie tłuszczów stosowane są umiarkowane ilości tłuszczów roślinnych, dodawanych do gotowych, zmiksowanych potraw w celu poprawy ich kaloryczności i wartości odżywczej. Ważnym elementem jest również odpowiednie nawodnienie organizmu. Płyny podawane są w konsystencji dostosowanej do zaleceń medycznych, a pacjenci objęci są edukacją w zakresie bezpiecznego spożywania napojów.

Wyniki badań laboratoryjnych wybranych całodobowych zestawów żywieniowych, potwierdzające zgodność wartości odżywczej i energetycznej – w przygotowaniu.